يکشنبه ٠٤ فروردين ١٣٩٨
ارتباط با مسئول نهاد

پیوندها
اوقات شرعی
اخبار > مرگ نیمی از مردم ایران
 


شماره خبر :٥١٥٦٦١ 

  تاریخ انتشار خبر : 1395/11/12    ا   ١١:٣١
 
قحطی بزرگ در جنگ جهانی اول
مرگ نیمی از مردم ایران
قحطی بزرگ در جنگ جهانی اول
پایگاه خبری تحلیلی بیداری اسلامی :

دکتر محمد قلی مجد، محقق برجسته ایرانی مقیم آمریکا و استاد تاریخ دانشگاه پنسیلوانیا، که به اسناد وزارت امورخارجه آن کشور راجع به تحولات تاریخ معاصر ایران مراجعه کرده است؛ و در سالهای اخیر با استفاده از این اسناد آثار متعددی در باره حوادث تاریخی ایران، به رشته تحریر درآورده که با استقبال پژوهشگران و محققان مواجه گردیده است. او دیدگاههای خود را درباره یکی از آثار خود تحت عنوان «قحطی بزرگ» و آمارهای ارائه شده در این کتاب اینگونه توضیح می دهند: مرحوم پدرم در شهریور ۱۳۲۰  که ارتش روسیه به ایران حمله کرد و گیلان و مازندران را اشغال کرد  فرماندار رشت بود و  حدود دو سال پس از اشغال هم  فرماندار رشت باقی ماند و سالها پس از جنگ، خاطراتش را  در مورد اشغال گیلان  نوشت. من خاطرات را که می خواندم  فکر  کردم  بروم اسناد وزارت خارجه آمریکا در مورد اشغال ایران را نگاه کنم و این در سال ۱۹۹۹ بود. من رفتم آرشیو ملی آمریکا و پس از ارائه معرفی نامه از سوی دانشگاه، تقاضا کردم  این اسناد را برای من بیاورند، تعداد جعبه ای که در مورد ایران وجود داشت  چیزی در حدود پنجاه جعبه بود و من اولین جعبه را که باز کردم دیدم چه گزارشات بکری در مورد ایران هست. پنجاه جعبه و هرکدام شامل گزارشات درجه یک و جالب که در مورد ایران آن زمان نوشته شده بود. این سرآغاز کار من بود. در آرشیو ملی آمریکا، متوجه شدم که  مقدار زیادی اطلاعات و گزارش در مورد ایران موجود است و من برگشتم به سال ۱۹۱۰ و همینطور پیش رفتم تا رسیدم به ۱۹۲۵، در این سال گزارشی دیدم از کاردار سفارت آمریکا در تهران در مورد اوضاع غلات و مواد غذایی در ایران. در آن گزارش آمده بود که در ایران در زمان جنگ جهانی اول قحطی پیش آمد و یک سوم جمعیت از بین رفت. این موضوع برای من خیلی مهم بود که در مملکت قحطی بشود و یک سوم جمعیت از بین برود و کسی چیزی راجع به آن نداند.  این موضوع را موضوع تحقیق جدید خود قرار دادم و رسیدم به اسناد جنگ جهانی اول که دیدم بله، چه اسناد بکر و جامعی در این مورد در آرشیو ملی آمریکا وجود دارد. جمع آوری و دسته بندی  آن اسناد، شد این کتاب «قحطی بزرگ» . در جنگ جهانی اول، ایران بی طرفی خودش را اعلام کرد ولی متاسفانه مورد تجاوز و تهاجم نیروهای انگلیسی از جنوب و شرق، نیروهای روسی از شمال و نیروهای عثمانی از غرب واقع شد. در عمل، ایران تبدیل شد به یک صحنه نبرد بین  ارتشهای دول بیگانه و مقدار زیادی خرابی و تلفات در ایران بوجود آمد و کشور دچارهرج و مرج شد. قدرت دولت مرکزی تقریباً صفر شد. در زمان جنگ جهانی اول  از سال ۱۹۱۷ به بعد، یعنی بعد از انقلاب کبیر روسیه، ارتش اشغال گر روسیه در ایران متلاشی شد و بعد از آن انگلیس که در جنوب کشور بود، آمد و تمام ایران را به اشغال نظامی خود در آورد. ارتش انگلیس مشغول خرید مقدار عظیمی از غلات در غرب و شرق ایران شد  برای مصرف نیروهای خودشان در ایران و فرستادن به بین النهرین برای استفاده نیروهای نظامی که آنجا داشتند. انگلیسی ها از خرید و ورود غلات بوسیله تجار ایرانی از عراق، هندوستان و حتی از ایالات متحده جلوگیری می کردند.چون می گفتند کشتی ها و حمل و نقل دریایی باید به طور کامل در خدمت جنگ قرار داشته باشد. به فاصله کمی در سال ۱۲۹۶ شمسی که مطابق ۱۹۱۷ میلادی است در ایران کمبود غلات و یک قحطی بسیار عظیم واقع شد که در سالهای ۱۲۹۶-۱۲۹۷-۱۲۹۸ در حدود سه سال ادامه داشت. در این قحطی چیزی در حدود ۸ تا ۱۰ میلیون ایرانی یعنی ۴۰ تا ۵۰ درصد این مملکت قربانی شد. با وجود قانون آزادی اطلاعات در انگلستان که بعد از سی سال باید اطلاعات محرمانه در اختیار محققین قرار گیرد، انگلیسی ها تا بحال یعنی  بعد از صد سال، اسناد نظامی مربوط به ایران در سالهای ۱۹۱۴ تا ۱۹۱۹ را هنوز باز نکرده اند یعنی بعد از ۱۰۰ سال از وقوع جنگ جهانی اول این اسناد هنوز به طور طبقه بندی شده باقی مانده و در دسترس پژوهشگران قرار نگرفته است. در مورد ارزیابی جمعیت ایران قبل و بعد از قحطی ، در سال ۱۹۰۰ وزارت خارجه آمریکا از وزیر مختار در ایران تقاضا کرد که در مورد جمعیت ایران گزارشی بدهد. وزیر مختار جواب داد که تا به حال در ایران سرشماری مطمئنی انجام نشده است ولی به عقیده ایرانیانِ تحصیل کرده و مطلع، و اروپایی هایی که سالهای سال در ایران مقیم بوده ‌اند، جمعیت ایران ۱۲ میلیون نفر است. این اولین گزارش سفارت آمریکا در ایران در مورد جمعیت ایران است. ۱۰ سال بعد دوباره سفارت آمریکا گزارش داد جمعیت ایران ۱۵ میلیون و جمعیت تهران بر اساس مصرف روزانه نان ۴۰۰ هزار نفر اعلام شده بود.

وقتی در سال ۱۹۱۰ جمعیت ۱۵ میلیون بوده است بطور طبیعی با توجه به روند رشد جمعیت  می بایستی در سال ۱۹۲۰ یعنی ده سال بعد که دو سال بعد از جنگ است، جمعیت چیزی در حدود ۱۸-۲۰ میلیون باشد، ولی عملا در سال ۱۹۲۰ جمعیت ایران را فقط ۱۰ میلیون گزارش کرده اند، این ۸ تا ۱۰ میلیون چه شده اند، بعضیها می گویند این ۸ تا ۱۰ میلیون مهاجرت کرده اند، ولی در جنگ جهانی اول امکان مهاجرت به جاهای دیگر نبوده چون وسائل حمل و نقل همه در اختیار جنگ بوده و جائی برای مهاجرت نبوده چون همه ی سرزمین های همسایه  ایران تحت نفوذ روس یا انگلیس بوده است. بنابراین ما می توانیم بگوییم موضوع مهاجرت یک تخیل است. و به این نتیجه می رسیم که حدود ۸ تا ۱۰ میلیون ایران در قحطی جنگ جهانی اول از بین رفته اند. یعنی چیزی در حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد جمعیت. اسنادی که در کتاب «قحطی بزرگ» ارائه کرده ام به خوبی نشان می دهد که رقم عظیمی از جمعیت ایران در جنگ جهانی اول تلف شده اند. مثلا ً گزارشاتی هست که اجساد در خیابانها افتاده بوده و گاری ها اجساد را جمع می کرده اند. جمعیت تهران در ۱۹۱۷ براساس گزارش انتخابات مجلس شورای ملی، و نسبتی که بین تعداد  آراء و کل جمعیت وجود دارد ۵۰۰ هزار نفر به بالا تخمین زده شده که این عدد در گزارش های وزارت خارجه هم منعکس شده است. در سال ۱۹۲۰ جمعیت تهران فقط ۲۰۰ هزار نفر گزارش شده است، یعنی ۶۰درصد کم شده که این، علامت یک قحطی بزرگ و نمایانگر فاجعه بزرگ انسانی است که در ایران اتفاق افتاده است و  این اعداد در گزارشات سفارتهای آمریکا و انگلیس هم بوده است.
در این کتاب من فقط اسناد را ارائه کرده ام و چیزی از خودم نیاورده ام.  در مورد اسناد وزارت خارجه آمریکا باید گفت این اسناد در سال ۱۹۵۸ یعنی چهل سال بعد از اتمام جنگ جهانی اول باز شدند و در دسترس پژوهشگران قرار گرفتند. ولی تا سال ۲۰۰۱ یعنی در حدود ۴۵ سال بعد که من متوجه این اسناد شدم و شروع به بازرسی آنها کردم هیچکس کوچکترین توجهی به این اسناد نکرده بود. اسنادی  که مربوط به قحطی  ایران در سال ۱۹۱۷ تا ۱۹۱۹ بودند.  در کتاب قحطی بزرگ اگرچه از دسترسی به منابع وزارت خارجه انگلستان محروم بودم ولی از خاطرات افسرانی که در زمان جنگ جهانی اول در ایران خدمت کرده  و خاطرات خود را منتشر کرده اند استفاده کرده ام. مثلا ً یک شخصی  به نام سرگرد دانهو که افسر اطلاعاتی ارتش بریتانیا بوده است در غرب ایران و یا سرلشگر داسترویل که رئیس قوای اشغالی انگلیس بوده است در کتاب خود از این قحطی  اطلاعاتی ارائه کرده اند. گزارش هائی هم از روزنامه های انگلیسی که در آن زمان منتشر می شده  آورده ام. در مورد نتایجی که انگلستان از این قحطی گرفت  باید گفت قطعا برای آنها  کنترل یک مملکت 10میلیونی ساده تر از کنترل یک مملکت 20 میلیونی بوده است. بعد از جنگ جهانی اول واقعا جامعه ایران متلاشی شد. چندین میلیون نفر از بین رفتند. به عنوان نمونه  همین موضوع قالیبافی را ببینید، صنعت قالیبافی که صنعت بزرگ کشور بود، بعد از جنگ جهانی اول، تقریبا دیگر وجود نداشت.  گزارش کنسول آمریکا در آخر جنگ جهانی اول می گوید قالیبافی دیگر غیر ممکن شده چون بیشتر قالیبافهای ماهر از بین رفته اند، خب این خودش نشان می دهد در جامعه چه اتفاقی افتاده است، یعنی  جامعه منحل شده است. طبعاً کنترل این  جامعه خیلی ساده تر از جامعه ایست که انقلاب مشروطیت را به پا کرده و زیر بار بیگانه نمی رود. در ۱۹۲۱ که کودتا شد، ده هزار قزاق تحت کنترل رضا خان با اشاره انگلستان آمدند تهران را گرفتند، تمام ادارات دولتی را گرفتند و احمد شاه را وادار کردند که سید ضیا را نخست وزیر کند و رضا خان بشود وزیر جنگ و تمام کنترل مملکت را بدست گرفتند و از آن پس  رضاخان روز به روز قوی تر شد تا در سال ۱۹۲۵ شد شاه و سلسله قاجار منقرض شد. و در ایرانی که تجربه انقلاب مشروطیت را داشت هیچ مقاومت مؤثری در مقابل این حرکت ضد مشروطه دیده نشد. علت اصلی موفقیت کودتا این بود که قبلا با قحطی  جامعه را متلاشی  کرده بودند. شاید گفته شود بسیاری از این تلفات به علت بیماری های واگیر  بوده نه قحطی،  ولی باید توجه داشت که  بیماریهایی مانند تیفویید، حصبه و امراض دیگر که در آن زمان در ایران شیوع پیدا کرد  همه نتیجه قحطی بودند، اینها امراضی هستند که با وقوع قحطی زیاد می شوند و اپیدمی می شوند.  آنچه حیرت انگیز است این که خبری به این اهمیت یعنی نابودی نصف جمعیت این کشور و فروپاشی ساختار اجتماعی ایران در زمانی که کاملا تحت اشغال نظامی انگلستان بوده است، به مدت صد سال سانسور شده، پنهان مانده و حتی روشنفکران و محققان تاریخ هم به تبیین آن نپرداخته اند. جای شگفتی است که حتی در کتابهای درسی دبیرستان و دانشگاه هم که به وسیله آنها نوشته شده، هیچ توضیحی در مورد آن نیست.

 
برای این خبر نظری ثبت نشده است
نظر شما
نام :
ايميل : 
*نظرات :
متن تصویر را وارد کنید:
 

خروج




لینک های مفید

 
 

چند رسانه ای
آمار بازدید
 بازدید این صفحه : 4700 | بازدید امروز : 72 | کل بازدید : 454355 | بازدیدکنندگان آنلاين : 1